Instrukcja Harcerskiej Akcji Letniej i Zimowej

Instrukcja HALiZ 2018 (uchwała GK ZHP nr 4/2018) – 3. wersja w ramach „opcji zero”

Daleko idące zmiany otoczenia prawnego zaowocowały koniecznością kolejnej nowelizacji obowiązującej od trzech lat Instrukcji HALiZ z 2016 r. Zmiany instrukcji i załączników odpowiadają bezpośrednio na:

  1. RODO (Rozporządzenie UE o ochronie danych osobowych)
  2. Ustawę o imprezach turystycznych i powiązanych usługach turystycznych
  3. interpretację MEN ws. konieczności korzystania z niemodyfikowanej karty kwalifikacyjnej uczestnika wypoczynku
  4. uchwałę 40 Zjazdu ZHP nr 5 ws. ochrony tożsamości ZHP

Implementacja postanowień ww. aktów prawnych skutkowała następującymi zmianami w Instrukcji:

  • wyraźnie rozdzielono obozy harcerskie stanowiące część śródrocznej pracy z członkami ZHP od placówek komercyjnych skierowanych do niezrzeszonych i służących pozyskiwaniu środków; m.in. nie można już organizować wspólnych obozów dla harcerzy i osób niezrzeszonych
  • ZHP jasno odciął się od wyjazdów organizowanych poza Związkiem i Instrukcją; Związek nie zamierza za nie odpowiadać, nie uznaje ich także jako stażu wymaganego np. w próbach na stopnie; komendanci mają prawo żądać informowania ich o takich wyjazdach organizowanych przez podległe środowiska
  • przerobiono karty kwalifikacyjne i załączniki do nich – obecnie 4 dokumenty, z których uczestnik zawsze wypełnia 2
  • przerobiono formułki zgód i oświadczeń zawarte w załącznikach podpisywanych przez uczestników i kadrę

Przy okazji nowelizacji udało się też wypracować z choragwiami i wprowadzić ułatwienia w procedurach organizacyjnych, tak by maksymalnie ułatwić zbieranie potrzebnych dokumentów.

Warto też wiedzieć, że pojawiły się też w otoczeniu inne akty prawne nie wymagające ujmowania w Instrukcji, ale nakładające na kadrę HALiZ nowe obowiązki. Należą do nich m.in. Ustawa o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym oraz Ustawa Prawo wodne. Informacje o niezbędnych formalnościach i procedurach można znaleźć na stronie z poradnictwem HALiZ.

Nowelizacja została wprowadzona Uchwałą GK ZHP nr 4/2018 i weszła w życie 11 kwietnia 2018 r.:

Wersje z zaznaczonymi zmianami – do celów poglądowych:

Bardziej szczegółowe omówienie zmian, w tym i tych drobniejszych, opublikowano na Forum ZHP. Na dedykowanej stronie HALiZ można znaleźć zarówno omówienie poszczególnych rozwiązań Instrukcji, jak i wyjaśnienie najczęstszych zadawanych w związku z nią pytań.


Instrukcja HALiZ 2016 (uchwała GK ZHP nr 136/2016) – 2. wersja w ramach „opcji zero”

Zmiany przepisów państwowych wymusiły w 2016 r. nowelizację obowiązującej od roku Instrukcji HALiZ z 2015 r. Nowelizacja została wprowadzona Uchwałą GK ZHP nr 136/2016 i weszła w życie 12 maja 2016 r.:

Na dedykowanej stronie HALiZ można znaleźć zarówno omówienie poszczególnych rozwiązań Instrukcji, jak i wyjaśnienie najczęstszych zadawanych w związku z nią pytań.


Instrukcja HALiZ 2015 (uchwała GK ZHP nr 62/2015) – 1. wersja w ramach „opcji zero”

Potrzeba opracowania nowej Instrukcji HALiZ wynikała z następujących obserwacji:

  • Organizowanie obozu w ramach ZHP stało się w miarę upływu lat wyraźnie bardziej uciążliwe niż organizowanie wypoczynku w ramach „cywilnego” podmiotu – głównie przez nadmiar formalności. W efekcie stopniowo rosła liczba środowisk wyjeżdżających na harcerskie obozy pod szyldem stowarzyszeń zewnętrznych. Była to sytuacja bardzo dla ZHP niekorzystna.
  • W ZHP wykształciła się praktyka wymagania od komendanta obozu stopnia podharcmistrza. Nie wynikała ona z przepisów państwowych i była własną decyzją Związku – ministerstwo od dawna akceptowało również przewodników ze stażem prowadzenia drużyny. Spowodowało to z jednej strony znaczne ograniczenie liczby samodzielnych obozów drużyn i wepchnięcie ich na zgrupowania w bazach, z drugiej zaś – znaczne wypaczenie funkcjonowania systemu stopni instruktorskich przez (uzasadnione!) dążenie drużynowych do jak najszybszego zdobycia stopnia phm.
  • W wielu środowiskach HAL przybierała formy patologiczne, gdzie obóz nie stanowił części całorocznej pracy drużyny, a był odrębnym bytem na poziomie hufca niepowiązanym z drużyną nawet organizacyjnie, a jedynie grupującym członków drużyn.
  • Instrukcja finansowa HALiZ była dokumentem całkowicie martwym i oderwanym od realiów, a w praktyce obozy i zimowiska rozliczane były na zupełnie innych, zdroworozsądkowych zasadach ustalanych przez chorągwie.
  • Dotychczasowe regulacje HALiZ nie uwzględniały aspektów wizerunkowych, co w ostatnich latach miało dla Związku bardzo negatywne konsekwencje.
  • W dotychczasowej Instrukcji organizacyjnej HALiZ ujęte były również biwaki, i to zarówno wakacyjne, jak i śródroczne. Z punktu widzenia przejrzystości systemu dokumentów było to rozwiązanie fatalne, gdyż nikomu nie przyszłoby do głowy szukać ich w tym miejscu.
  • Obowiązujące regulacje HALiZ były zwyczajnie nieprzyjazne dla swych podstawowych użytkowników – drużynowych wyjeżdżających z drużyną na obóz. Wynikało to z faktu, że pisane były one z punktu widzenia komendy chorągwi, a nie komendanta obozu.

 

Przy planowaniu nowej Instrukcji HALiZ przyjęliśmy następujące założenia:

  1. Instrukcja będzie składać się z trzech części: organizacyjnej, finansowej oraz dotyczącej postępowania w sytuacjach kryzysowych.
  2. HALiZ jest jawnie powiązana ze śródroczną pracą drużyn, a wszelkie działania struktury ZHP winny być skierowane na ułatwienie życia drużynowemu – komendantowi obozu.
  3. Co do zasady, nie nakładamy wymogów formalnych ostrzejszych niż w prawie powszechnym, chyba że byłoby to naprawdę niezbędne. W szczególności, nie zaostrzamy wymagań odnośnie do kwalifikacji kadry.
  4. Należy opisać relacje między zgrupowaniem i podobozami.
  5. Wszelkie raportowanie należy przenieść na jak najwyższy szczebel struktury dysponujący potrzebnymi danymi – co w większości przypadków oznacza chorągiew.
  6. Należy zdefiniować NALiZ oraz obozy wędrowne, ponieważ było to pole do „kreatywnego” obchodzenia przepisów państwowych… co może się wydawać sprytne, dopóki nie dzieje się nic złego.
  7. Część finansową piszemy w zasadzie od nowa, określając najprostszą możliwą formę papierologii, najlepiej analogiczną do rachunkowości drużyny.
  8. Maksymalnie redukujemy listę załączników, ponieważ ujęte w nich dokumenty nie mogą być potem modyfikowane. Wszelkie plany, umowy, wzory protokołów itp. przenosimy jako wzory do poradnictwa, do modyfikowania w miarę potrzeb.
  9. Dopuszczamy prowadzenie rachunkowości na obozie w arkuszu kalkulacyjnym i drukowanie jej do samego rozliczenia po powrocie.
  10. Usuwamy całość gospodarki sprzętowej jako kompletną abstrakcję z punktu widzenia adresata instrukcji, tj. drużynowego.
  11. Część dotycząca postępowania w sytuacjach kryzysowych będzie oparta na opracowanej rok wcześniej przez GK, ale ostatecznie nie uchwalonej instrukcji.

 

Założenie było takie, że nowa Instrukcja HALiZ zostanie wprowadzona w okolicach HAL 2014, żeby mogła już być stosowana podczas HAZ 2015. HAZ ma dużo mniejszy zasięg niż HAL i statystycznie jest obsadzona mocniejszą kadrą, tak więc ewentualne błędy Instrukcji powinny dać się zniwelować zdrowym rozsądkiem kadry HAZ. Po usunięciu zauważonych „w polu” błędów ostateczna, doszlifowana instrukcja byłaby już przetestowana przed HAL 2015.

Wstępny projekt Instrukcji został przedstawiony komendantom chorągwi na zbiórce 24 lutego 2014 r. Zgłoszone uwagi wprowadziliśmy do projektu, który następnie został kierunkowo zatwierdzony przez GK ZHP 26 marca 2014 r.

8 maja 2014 r. projekt został rozesłany do konsultacji instruktorskich. Termin zgłaszania uwag wyznaczyliśmy na 24 maja 2014 r.

Z Ewidencji ZHP wylosowaliśmy następującą grupę uczestników konsultacji:

  • 60 gromad i drużyn prowadzonych przez instruktorów
  • 24 szczepy i związki drużyn prowadzone przez minimum podharcmistrzów
  • 30 hufców
  • 17 chorągwi (wszystkie)
  • 5 konsultantów indywidualnych, którzy zgłosili się z własnej inicjatywy, wyrażając zainteresowanie tematem

Wyniki konsultacji prezentuje zestawienie.

Po wprowadzeniu wniosków z konsultacji oraz uwzględnieniu dalszych uwag GK ZHP przekazaliśmy 13 października projekt do GK ZHP do zatwierdzenia. Po dyskusji GK zdecydowała jednak o przesłaniu projektu do ponownych konsultacji z nowymi komendami chorągwi, jako że w tym czasie odbyły się zjazdy chorągwi i w niemal wszystkich chorągwiach wybrano nowe władze. Termin konsultacji wyznaczono na 5 stycznia 2015 r.

Ponieważ komendy chorągwi nie zgłosiły żadnych dalszych uwag, wprowadziliśmy jeszcze kilka zgłoszonych w międzyczasie niewielkich poprawek i projekt w ostatecznej wersji został 2 lutego 2015 r. przekazany GK ZHP do zatwierdzenia.

Ostatecznie Instrukcja HALiZ została przyjęta przez Główną Kwaterę ZHP 8 kwietnia 2015 r. i z tym dniem weszła w życie: