„opcja zero” – o co tu chodzi?

Strategia ZHP na lata 2012-2017 uchwalona przez XXXVII Zjazd Nadzwyczajny ZHP w ramach Kierunku 2 „Prosta dokumentacja, e-zhp” nakazała:

  1. Doprowadzenie do stanu, gdy dokumentacja prowadzona w ramach działań w Związku będzie prosta i czytelna.
  2. Zredukowanie ilości dokumentów w pracy instruktora.
  3. Opracowanie i przyjęcie minimum potrzebnych dokumentów, przy jednoczesnym unieważnieniu obowiązujących do tej pory wewnętrznych regulacji (tzw. opcja zerowa).

a w ramach powyższych działań m.in.:

  • wdrożenie elektronicznego obiegu dokumentów we wszystkich jednostkach,
  • wdrożenie zasad konsultacji dokumentów związkowych na wszystkich poziomach organizacji przez instruktorów.

XL Zjazd ZHP pozytywnie ocenił realizację „opcji zero” w kadencji władz 2013-2017 i zalecił Głównej Kwaterze kontynuowanie działania zespołu, w tym monitorowania zmian otoczenia prawnego, dbania o spójność wewnętrznych regulacji ZHP i analizowania nowo tworzonych dokumentów pod tm kątem (Uchwała nr 15, p. 3.3).


W ZHP funkcjonują dwa główne ośrodki tworzenia instrukcji i regulaminów: Rada Naczelna ZHP oraz Główna Kwatera ZHP. Kompetencje obu władz w zakresie stanowienia prawa wewnętrznego, tj. obszary przypisane każdej z nich, rozdziela Statut ZHP. Zespół, na którego stronie jesteś, działa pod auspicjami Głównej Kwatery i zajmuje się regulacjami, za które to ona odpowiada. Upraszczaniem regulacji pozostających w gestii Rady Naczelnej zajmuje się sama Rada.

W toku prac Zespołu wypracowaliśmy następujące podstawowe zasady wdrażania „opcji zero”:

  1. Uproszczenie systemu regulaminów i instrukcji chcemy osiągnąć przede wszystkim przez likwidację regulacji zbędnych i anachronicznych. Klasycznym przykładem są regulacje, kto w hufcu czy drużynie może sobie wyrobić pieczątkę imienną – jest to pozostałość z PRL nieznana w większości krajów Zachodu, dziś pieczątka taka nie ma żadnego znaczenia poza ładnym wyglądem.
  2. W obszarach, których regulowanie uznamy mimo wszystko za niezbędne, nie chcemy zmieniać dzisiejszego poziomu szczegółowości tych regulacji. W szczególności, nie chcemy wówczas likwidować dzisiejszych szczegółowych procedur i zastępować ich uznaniowymi decyzjami przełożonych. Typowym przykładem może tu być procedura wymuszania działań naprawczych w źle działającej drużynie – ograniczenie arbitralności postępowania komendanta oraz zdefiniowanie ścieżki odwoławczej ma naszym zdaniem istotną wartość.
  3. Znaczną wartość będzie miało już samo uporządkowanie dzisiejszego systemu regulaminów i ich konsolidacja według tematów. Wielokrotnie spotykaliśmy się z opiniami, że instruktorom przeszkadza nie tyle nawet mnogość uregulowań, co ich rozrzucenie po wielu aktach, czasem niezwiązanych tematycznie z danym obszarem (casus uregulowania biwaków śródrocznych w Instrukcji HALiZ).
  4. W trakcie prac będziemy korzystali z okazji do poprawiania zauważonych w praktyce błędów czy nieprecyzyjności dzisiejszych regulacji, tym niemniej rola Zespołu jest przede wszystkim techniczna i nie mamy mandatu do przerabiania założeń dzisiejszej struktury i funkcjonowania Związku.
  5. Przy zasobach, jakimi dysponujemy, nie jest możliwe wdrożenie „opcji zero” w jednym kroku. Obowiązujących dziś regulaminów jest po prostu zbyt dużo i w czasie potrzebnym na przekonstruowanie całości tych regulacji sytuacja prawna w Związku zmieniłaby się na tyle, że prace byłyby ciągłą pogonią za ruchomym celem.

Po zinwentaryzowaniu obwiązujących dziś w ZHP regulaminów i instrukcji zdecydowaliśmy się podzielić wdrażanie „opcji zero” według poziomów struktury Związku. Po uwzględnieniu kilku pojedynczych dokumentów wymuszonych okolicznościami zewnętrznymi ostateczny plan wdrażania „opcji zero” przedstawia się dziś następująco:

etap 0.  „Zasady tworzenia dokumentów” (zakończone 2014-06, opublikowane przez GK ZHP)

etap 1.  opracowanie zasad konsultacji opracowywanych projektów (zakończone, wykorzystywane w kolejnych etapach)

etap 2.  ujednolicony regulamin mundurowy ZHP (zakończony, wszedł w życie 2015-03-31, znowelizowany 2016-03-01; wersja obowiązująca: regulamin, uchwała wprowadzająca)

etap 3.  Instrukcja Harcerskiej Akcji Letniej i Zimowej (zakończona, weszła w życie 2015-04-08, znowelizowana 2016-04-12 i 2016-05-12; wersja obowiązująca: instrukcja, pakiet załączników, uchwała wprowadzająca, dedykowana strona HALiZ)

etap 4a. Instrukcja „jednostek poziomu drużyny” (weszła w życie 2015-09-01, nowelizowana 2016-09-30 i 2016-01-27; wersja obowiązująca: instrukcja, zał. 1, zał. 2, zał. 3, zał. 4zał. 5, uchwała wprowadzająca)

etap 4b. Regulacje ogólnozwiązkowe dotykające również funkcjonowania „poziomu drużyny”
(częściowo uchwalone, pozostał obszar „musztra i ceremoniał”)

etap 5a. Instrukcja szczepu i związku drużyn (weszła w życie 2016-09-01: instrukcjazał. 1, zał. 2uchwała wprowadzająca)

etap 5b. Instrukcja hufca (weszła w życie 2016-09-01: instrukcjazał. 1zał. 2uchwała wprowadzająca)

etap 5c. Regulacje ogólnozwiązkowe niedotykające drużyny (czyli istotne od szczebla hufca wzwyż)
(częściowo uchwalone, spodziewany termin ukończenia ostatnich: 2016)

etap 6.  Instrukcja chorągwi (weszła w życie 2017-09-01: instrukcja, zał. 1zał. 2zał. 3zał. 4zał. 5uchwała wprowadzająca)