ujednolicony regulamin mundurowy – pytania i odpowiedzi

Pytania i odpowiedzi do ujednoliconego regulaminu mundurowego 2015

Zagadnienia ogólne

Czy w przypadku mundurów obowiązuje zasada „co nie jest zabronione, jest dozwolone”?

Nie. W tym przypadku co nie jest wprost dozwolone, jest zabronione.

Ustęp 3 podstawowego regulaminu mundurowego mówi: „Decyzje o wszelkich odstępstwach od regulaminu podejmuje Główna Kwatera ZHP w formie uchwały”. Na wszelkie rzeczy nie dopuszczone wprost regulaminem trzeba mieć pisemną zgodę Głównej Kwatery.

Nie jest to czysta teoria, są takie środowiska, np. 51 PDH „Sokół” z Pruszkowa (Uchwała GK nr 108/2007) czy 33 WWDH „Korsarze” z Wejherowa (Zgoda GK z 2002-03-14, nieopatrzona znakiem).

Czy drużyna, hufiec lub chorągiew mogą samodzielnie szyć mundury i opatrywać je logo ZHP zgodnie z wymogami regulaminu?

Nie. Sytuację, gdy każde środowisko samodzielnie szyło swoje mundury „mniej więcej według wzoru” ze zdobytych samodzielnie materiałów „mniej więcej we właściwym kolorze” już przerabialiśmy. Były to czasy koszul mundurowych określanych jako „musztardy”, od koloru. Efekt był taki, że na jakiejkolwiek większej imprezie wyglądaliśmy jak pospolite ruszenie, bo każde środowisko miało trochę inne mundury.

Obecnie mundury są produkowane centralnie, cały czas z tego samego materiału o ściśle zdefiniowanych parametrach, według tego samego wzoru (zakodowanego w maszynie).

Z prawnego punktu widzenia logo ZHP jest zarejestrowanym znakiem towarowym i wyłączność na jego używanie ma Główna Kwatera ZHP. Jednostki ZHP różnych szczebli mają prawo używania go w zakresie, w jakim GK im pozwoli… a na stosowanie na własnoręcznie szytych mundurach nie pozwoliła.

Wciąż otwarta pozostaje za to kwestia dopuszczenia przez GK innych szwalni do produkowania mundurów według wzorów 4Ż i rozprowadzania ich na zasadach konkurencji z 4Ż.

Czym jest „funkcja podstawowa” z punktu widzenia sznurów funkcyjnych?

(innymi słowy: jeśli członek ZHP pełni kilka funkcji oznaczanych różnymi sznurami, jaki sznur jest sznurem „podstawowym”, na którym inne funkcje oznacza się dodatkowymi suwakami?)

Obecny regulamin uporządkował tę kwestię. Większość funkcji oznacza się teraz albo „pełnym” sznurem, albo tylko suwakami na sznurze funkcji podstawowej. Jeśli dana osoba pełni kilka funkcji, określono też, która z nich jest tą podstawową. Idea jest taka, by instruktorzy nosili przede wszystkim oznaczenia funkcji najcenniejszych dla Związku. Jeśli ktoś jest drużynowym – nosi przede wszystkim sznur drużynowego. W dalszej kolejności pokazujemy funkcje szefów kręgów i klubów, później zaś funkcje pełnione w szczepach. Wszystkie te funkcje łączy fakt, że są one związane z bezpośrednią pracą wychowawczą. Dopiero gdy ktoś nie pełni żadnej z ww. funkcji, jako funkcję podstawową oznacza funkcję pełnioną w hufcu czy chorągwi.

Innym doprecyzowaniem jest jasne stwierdzenie, że jeśli dana funkcja ma oznaczenie wyłącznie w postaci suwaka (nie pełnego sznura), a dany instruktor nie pełni innej funkcji poza nią, dany suwak nosi się na sznurze szarym.

Czy regulamin określa, który z kilku „pełnych” sznurów funkcyjnych należy nosić?

Nie. Definicja funkcji podstawowej ma znaczenie wyłącznie dla określenia, na jakim sznurze nosimy suwaki oznaczające funkcję, na której nam w danym momencie zależy – przykładowo, jeśli drużynowy działający w namiestnictwie jest także członkiem sądu harcerskiego hufca: na jakim sznurze winien nosić suwaki: srebrny i fioletowy, gdy chce wystapić jako członek sądu (na granatowym).

Regulamin nie mówi, że instruktor pełniący kilka funkcji oznaczanych „pełnymi” sznurami (tj. nie samymi suwakami) musi zawsze nosić tylko konkretny spośród nich. Przykładowo, drużynowy będący również członkiem komendy hufca może raz nosić sznur granatowy, a raz srebrny z dwoma srebrnymi suwakami (i najprawdopodobniej będzie dobierać sznur do sytuacji, w której występuje).

Czym są tak naprawdę „barwy środowiska”?

Barwy środowiska to konkretnie dobrany zestaw opcji munduru i oznaczeń, odróżniający środowisko i budujący jego odrębność:

– w przypadku zuchów specjalności wodnej: kolor oznaczeń gwiazdek zuchowych; oznaczeń funkcji szóstkowego; kolor beretu (czarny bądź granatowy); kolor podkolanówek, getrów i/lub wywijek, jeśli są noszone; opcjonalnie: kolor tasiemek do sznurowania munduru, kolor koszulek noszonych pod mundurem;

– w przypadku pozostałych środowisk specjalności wodnej: kolor oznaczenia projektu starszoharcerskiego; kolor beretu (czarny bądź granatowy); kolor podkolanówek, getrów i/lub wywijek, jeśli są noszone;

– w przypadku pozostałych środowisk: projekt i kolory chusty; wybór suwaka lub węzła na chuście; kolor i projekt pagonów; kolor oznaczenia projektu starszoharcerskiego; kolor beretu; kolor podkolanówek, getrów i/lub wywijek, jeśli są noszone; w przypadku zuchów kolor czapki zuchowej.

Czy regulamin przewiduje osobny mundur instruktorski?

Nie. Instruktorzy noszą identyczne mundury jak wychowankowie, różnią się jedynie oznakami i odznakami. Wyjątkiem są środowiska specjalności wodnej, gdzie kadra z przyczyn praktycznych nosi mundury innego kroju.

Czy regulamin przewiduje mundury galowe?

Nie. Regulamin mówi o strojach galowych, nie mundurach galowych. Jest to zasadnicza różnica, patrz poniżej.

Czym jest strój galowy i kiedy można go nosić?

Strój galowy jest ubiorem cywilnym, nie mundurem. Jest to sugestia, jak może się ubrać instruktorka bądź instruktor w sytuacjach „cywilnych”, gdy nasz mundur z jakiegoś powodu byłby niezbyt odpowiedni.

Strój galowy nie jest mundurem. W szczególności, nie nosimy na nim Krzyża, oznak ani odznak, a jedynie miniaturkę z ew. podkładką instruktorską, jak na każdym ubiorze cywilnym.

Dlaczego regulamin mówi, że na chuście narodowej jest godło Polski, tymczasem jest tam orzeł bez tarczy?

Bo tak jest. 😉 Godłem Polski jest Orzeł Biały w koronie. Herbem Polski jest tenże Orzeł Biały umieszczony na czerwonej tarczy herbowej. Na naszej chuście znajduje się sam Orzeł. (Ustawa o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej oraz o pieczęciach państwowych zawiera inną definicję, błędną z punktu widzenia heraldyki).

Dlaczego regulamin zabrania umieszczania jakichkolwiek odznak na fladze Polski wyhaftowanej na kieszeni munduru? Odznaka Protektoratu Prezydenta RP bardzo dobrze tam wygląda i jest wystarczająco godna…

Umieszczanie odznaki Protektoratu Prezydenta RP (bądź jakiegokolwiek innego znaku) na fladze państwowej znajdującej się na mundurze jest błędem. Uniwersalną, międzynarodową zasadą okazywania szacunku fladze państwowej jest nieumieszczanie na niej żadnych znaków, napisów bądź symboli. (Por. np. informator Policji).

Z powyższego powodu Regulamin Mundurowy ZHP zabrania umieszczania na fladze państwowej umieszczonej na stałe na patce lewej kieszeni jakichkolwiek znaków bądź odznak. Jedynym miejscem, w którym należy nosić odznakę Protektoratu Prezydenta RP, jest patka prawej kieszeni (p. 115 regulaminu).

Obecny regulamin mundurowy oprócz munduru podstawowego opisuje również mundury specjalności wodnej oraz specjalności konnej i kawaleryjskiej (w osobnej uchwale). Czy inne specjalności również mogą liczyć na własne wzory mundurów?

Kwestię tę reguluje punkt 5 regulaminu. Główna Kwatera jest otwarta na propozycje i deklaruje przychylność, jeśli specjalność wykaże, że odrębny krój mundurów jest jej niezbędny do funkcjonowania. Punkt 5 nie ma być furtką do budowania od dziś swej odrębności przez odmienne umundurowanie.

Dobrym przykładem jest tu sytuacja specjalności konnej i kawaleryjskiej. Łącznie jest to poniżej 10 drużyn w całej Polsce, ale ponieważ specjalności tych fizycznie nie da się uprawiać w mundurze wzoru podstawowego, nie było problemów z uzyskaniem przez nie zgody na wykorzystywanie odmiennych wzorów.

Regulamin podstawowy

Dlaczego dostępne w handlu koszule i spódnice mundurowe mają różne odcienie?

Jest to zabieg celowy. Jak pokazały doświadczenia wcześniejszego regulaminu mundurowego, nawet przy uszyciu obu części garderoby z jednakowego materiału po pewnym czasie ich odcienie zaczęłyby się różnić, ponieważ koszule częściej się pierze. Z tego powodu w obecnym regulaminie przyjęto zasadę, że „dół” (spódnica lub spodenki) są szyte z tego samego materiału co rogatywki, zaś „góra” (koszula) – z materiału o dwa odcienie jaśniejszego. Dzięki temu mundur zachowuje jednakowy wygląd przez cały czas użytkowania.

Co to znaczy „chusta projektu ustalonego przez jednostkę”? Dlaczego nie „koloru”?

Ponieważ chusty mogą być dwukolorowe i mogą mieć dodatkowe zdobienia: haft lub naszywkę środowiska, wykończenie brzegów itp. W pierwotnej wersji regulaminu miało być „koloru” i szereg osób zwróciło nam uwagę, że nadmiernie formalistyczne władze mogą to interpretować jako nakaz noszenia jednobarwnych chust bez zdobień.

Dlaczego przy redagowaniu tekstu ujednoliconego zrezygnowano z rozróżnienia kolorów pasa harcerskiego w zależności od płci?

Ponieważ obowiązujące wcześniej regulacje nie miały szczególnej wartości merytorycznej, były za to nielogiczne. Chłopcy mogli nosić czarne spodnie, ale mieli do dyspozycji wyłącznie skórzane pasy brązowe lub plecione pasy zielone. Z punktu widzenia estetyki ubioru pas brązowy do czarnych spodni to faux pas, zaś pas zielony – nieporozumienie. Było to szczególnie widoczne przy spodniach nieco bardziej eleganckich niż „bojówki”… (U dziewcząt problem ten miał dużo mniejszą wagę, gdyż czarny pas pasuje do wszystkich kolorów spodni ujętych w regulaminie).

Regulamin specjalności wodnej

Czy do „olimpijki” nosimy pas harcerski?

Nie.

„Olimpijka” ma wzdłuż dolnej krawędzi szlufki, ale nie służą one do noszenia pasa harcerskiego. W służbach mundurowych są one przeznaczone do noszenia pasa z bronią, w innych sytuacjach pozostają puste. My broni generalnie przy mundurze nie nosimy…

Czy biała koszula noszona z krawatem pod „olimpijką” jest koszulą mundurową?

Nie.

Jest to zwykła biała koszula z kołnierzem, bez jakichkolwiek oznaczeń. Jej jedyną rolą jest „ładne wyglądanie” w połączeniu z krawatem w dekolcie „olimpijki”. W żadnej sytuacji mundurowej nie nosimy jej samodzielnie.

Wszelkie domniemania, że jest to pozostawiony zapis utrzymujący przy życiu istniejące do 2013 r. białe koszule mundurowe, są fałszywe. Białych koszul mundurowych już nie ma.

Dlaczego obecny regulamin mundurowy nie zawiera białych koszul mundurowych?

Ponieważ białe koszule stanowiły wyraźny sygnał „ja tu nie jestem od roboty, tylko od pokazywania palcem”, bardzo separując mentalnie i wizerunkowo instruktorów od harcerzy, podczas gdy jednym z naczelnych założeń reformy mundurowej ZHP z 2005 r. było maksymalne zbliżenie sytuacji kadry i uczestników.

Biała koszula nie nadaje się do noszenia osprzętu, klarowania jachtu ani budowania pionierki obozowej. Wywodzi sie ona z ubioru oficerów marynarki, którzy faktycznie wykonują w nich pracę umysłową i kierują podwładnymi. „Wyższość” instruktora w białej koszuli widać było także po tym, że fatalnie komponuje się ona z nieformalnymi spodniami takimi jak dżinsy czy czarne bojówki. Na dobrą sprawę dobrze wygląda ona jedynie ze spodniami „na kant” i półbutami, co jeszcze bardziej separuje instruktora od harcerzy w bluzach, dżinsach i traperkach.

Jak nosić sznury poczwórnie plecione bądź sznury noszone standardowo z szyi na bluzie z kołnierzem marynarskim?

Nie nosić. Bluza z kołnierzem marynarskim stanowi mundur harcerski, zaś ww. sznury służą do oznaczania wyższych funkcji instruktorskich i pełniące je osoby noszą mundury instruktorskie, na których sznury nosi się identycznie jak na mundurach podstawowych.

Po co niektóre modele „olimpijek” mają guzik pod naramiennikiem, blisko wszycia?

Oryginalnie: do mocowania sznurów galowych, które w wojsku są grubo plecione i ciężkie. W naszym przypadku guzik ten dobrze sprawdza się do mocowania sznurów poczwórnie plecionych, które nawleczone po prostu na naramiennik potrafią go mało estetycznie ściągać w przód.

Regulamin specjalności konnej

Dlaczego regulamin specjalności konnej i kawaleryjskiej został „wyjęty” z ujednoliconego regulaminu mundurowego?

Wyłącznie z przyczyn praktycznych, nie należy się w tym fakcie doszukiwać jakiegoś drugiego dna. Po prostu drużyn konnych i kawaleryjskich jest dziś na tyle mało, że rozszerzanie każdego drukowanego egzemplarza regulaminu o kilka stron, z których skorzysta siedem drużyn w Polsce, nie wydaje się sensowne.

Regulamin specjalności konnej i kawaleryjskiej będzie tak samo oficjalny jak podstawowy i wodny, będzie miał jedynie inną formę prawną.