Instrukcja gromady, drużyny, kręgu i klubu specjalnościowego

27 stycznia 2016 r. GK ZHP zaktualizowała Instrukcję tworzenia i działania gromady, drużyny, kręgu i klubu specjalnościowego (uchwała GK ZHP nr 112/2016). Celem nowelizacji była przede wszystkim implementacja postanowień Uchwały Rady Naczelnej ZHP nr 33/XXXVIII.

  • doprecyzowano kryteria członkostwa w jednostkach Nieprzetartego Szlaku, co w połączaniu z ww. uchwałą RN ZHP określiło zasady zwolnienia członków środowisk Nieprzetartego Szlaku oraz środowisk integracyjnych z obowiązku opłacania podstawowej składki członkowskiej
  • dodano wzór oświadczenia członka ZHP lub jego rodzica/opiekuna o spełnianiu warunków członkostwa w jednostkach NS, sformułowany bardzo ogólnie, tak by nie zahaczać o wrażliwe dane osobowe

Dodatkowo w aktualizacji wprowadzono kilka poprawek stricte terminologicznych w zapisach, których zgodność ze Statutem ZHP i Systemem Metodycznym ZHP budziła wątpliwości, bez zmiany żadnych zapisów merytorycznych.

Tekst źródłowy:


30 września 2015 r. GK ZHP zaktualizowała Instrukcję tworzenia i działania gromady, drużyny, kręgu i klubu specjalnościowego (uchwała GK ZHP nr 92/2015). Celem nowelizacji było poprawienie kilku błędów zauważonych przez kadrę ZHP w praktyce:

  • zmiana definicji biwaku: wcześniejsza definicja była za ogólna i przy braku dobrej woli mogła być rozciągana na niemal każdą działalność jednostek, co oznaczało żądanie od drużynowego zgód rodziców na zwykłe zbiórki w terenie; po nowelizacji biwakiem są formy pracy, gdzie uczestnicy nocują poza domem; odpowiednio przeredagowano także obowiązek informowania rodziców/opiekunów o biwakach
  • zmiana zasad zgłaszania biwaku: dostosowano terminy do rzeczywistości
  • przeredagowano sformułowania dotyczące umowy wolontariackiej drużynowego, tak by uniknąć zarzutów o niezgodność ze Statutem
  • w odpowiedzi na wnioski klubów specjalnościowych uregulowano udział w życiu HKS osób spoza ZHP

Tekst źródłowy:


Instrukcja tworzenia i działania gromady, drużyny, kręgu i klubu specjalnościowego została wprowadzona uchwałą GK ZHP nr 83/2015 z 17 lipca 2015 r. i wchodzi w życie 1 września 2015 r., czyli z początkiem roku harcerskiego:

Nowa instrukcja jednostek organizacyjnych poniżej szczebla szczepu/hufca miała w spójny sposób regulować funkcjonowanie:

  • gromad zuchowych
  • drużyn harcerskich, starszoharcerskich, wędrowniczych
  • drużyn wielopoziomowych
  • gromad i drużyn Nieprzetartego Szlaku
  • kręgów akademickich
  • kręgów instruktorskich, starszyzny harcerskiej, seniorów
  • harcerskich klubów specjalnościowych

w tym również działających za granicą.

Projekt instrukcji skierowany do konsultacji instruktorskich

Konsultacje instruktorskie projektu zaczęły się 16 marca 2015 r., termin na zgłaszanie uwag wyznaczono do 30 kwietnia. Projekt został przekazany z prośbą o uwagi:

  • władzom naczelnym
  • wszystkim chorągwiom
  • wszystkim zespołom szczebla centralnego
  • 40 gromadom i drużynom wszystkich grup metodycznych
  • 20 gromadom i drużynom specjalnościowym
  • 20 gromadom i drużynom Nieprzetartego Szlaku
  • 7 kręgom akademickim
  • 18 kręgom instruktorskim
  • 10 kręgom starszyzny
  • 10 kręgom seniorów
  • 15 klubom specjalnościowym
  • 23 szczepom
  • 7 związkom drużyn
  • 30 hufcom

Zestawienie zgłoszonych uwag wraz z ich ostatecznym losem: format ODS, format XLSX.


Nowa instrukcja wraz z czterema załącznikami ma wielkość 7700 słów. Zastępują one łącznie 17 instrukcji i załączników liczących razem 10800 słów.

Instrukcja w swym ostatecznym brzmieniu wprowadza sporo zmian i doprecyzowań w stosunku do stanu poprzedniego:

  • po raz pierwszy w historii definiuje Nieprzetarty Szlak i określa zasady funkcjonowania jednostek NS, wprowadzając szereg odstępstw od regulacji ogólnych (m.in. inne kryteria liczebności czy instytucję pomocnika drużynowego)
  • reguluje organizację krótkich wyjazdowych form pracy, zbiorczo nazwanych biwakami; ostateczne zasady, nieco bardziej restrykcyjne niż rozważane na etapie konsultacji instruktorskich, są wynikiem opinii prawników oraz obserwacji działań drużyn w roku harcerskim 2014/2015
  • znacząco poprawia rozwiązania organizacyjne okresu próbnego gromady/drużyny: jednostka próbna ma numer, może mieć nazwę, może organizować HALiZ, członkowie mogą składać Obietnicę/Przyrzeczenie; jeśli drużyna zakładana jest „od zera” przez stadium zastępu kadrowego, okres próbny może trwać do 12 m-cy
  • wprowadza wymóg otwartej próby przewodnikowskiej dla drużynowego niebędącego instruktorem; oczekiwanie posiadania stopnia instruktorskiego jest w dzisiejszych warunkach nierealistyczne, ale z drugiej strony wieloletnie pełnienie tej funkcji przez wędrownika czy członka starszyzny nie zamierzającego zostać instruktorem jest sytuacją jednoznacznie złą
  • określa pozycję i obowiązki opiekuna gromady/drużyny, w tym daje mu realny wpływ na decyzje, za które odpowiada
  • zgodnie ze stanowiskiem Rady Naczelnej ZHP potwierdza, że drużyny wielopoziomowe są pełnowartościowymi jednostkami, i w sposób całościowy reguluje ich funkcjonowanie (wcześniejsze regulaminy były tak sformułowane, że drużyny wielopoziomowe fizycznie nie były w stanie spełnić ich wymagań)
  • reguluje funkcjonowanie specjalności w gromadach i drużynach według zasad określonych przez 38 Zjazd ZHP i Radę Naczelną ZHP, czyli m.in. podkreślając, że celem działania są efekty wychowawcze, a nie nabywanie umiejętności specjalnościowych
  • wprowadza wymóg zatwierdzania planów pracy jednostek przez odpowiednią komendę
  • gdzie tylko się dało, usuwa zbędną dokumentację i papierowe formalności
  • uwzględnia istnienie Ewidencji ZHP i likwiduje dotychczasowy wymóg duplikowania w formie papierowej przechowywanych w niej danych
  • obejmuje kręgi instruktorskie, kręgi starszyzny i kręgi seniorów wspólnymi zasadami, umożliwiając też tworzenie kręgów mieszanych (np. kręgów instruktorów i starszyzny) i indywidualne doprecyzowanie celów działania danego kręgu
  • znacznie upraszcza prowadzenie gospodarki i dokumentacji finansowo-gospodarczej w jednostkach, a jednocześnie precyzyjnie definiuje poszczególne pojęcia i czynności; rachunkowość jest de facto sprowadzona do zestawienia „otrzymaliśmy – wydaliśmy”, a dokumentacja sprzętowa – ograniczona do minimum
  • wprowadza nowe wzory deklaracji członkowskiej, osobno dla osób poniżej i powyżej 16 roku życia, a także zobowiązań drużynowego i opiekuna gromady/drużyny

Instrukcja zawiera także szereg pomniejszych zmian, na przykład:

  • zdefiniowanie gromad/drużyn integracyjnych i określenie, że mogą one mieć status jednostek NS
  • uregulowanie kwestii zastrzegania nazwy przy rozwiązywaniu jednostki oraz przejmowania tradycji dawnych jednostek
  • doprecyzowanie, jak liczy się liczebność jednostki; nadzwyczajne obniżenie progu minimalnej liczebności może mieć miejsce tylko na czas określony
  • uspójnienie zasad kierowania jednostkami poszczególnych poziomów metodycznych z trybem zdobywania odpowiednich instrumentów metodycznych
  • aktualizacja zasad tworzenia jednostek ZHP poza granicami Polski
  • dokładniejsze opisanie rozwiązywania jednostek