Instrukcja hufca

Nowa „Instrukcja tworzenia i działania hufca” została wprowadzona Uchwałą GK ZHP nr 157/2016 i weszła w życie z dniem 1 września 2016 r.:

Idea i zadania hufca są określone w Statucie ZHP, siłą rzeczy więc nowa Instrukcja nie wprowadza w tym zakresie żadnych nowości. Zmiany mają charakter organizacyjny:

  • przeniesiono do instrukcji niektóre postanowienia dotyczące Ewidencji ZHP, otwierając drogę do planowanej likwidacji osobnych regulaminów dotyczących tego systemu
  • dopuszczono wprost funkcjonowanie jednostek w hufcach innych niż wskazywałaby geografia, za zgodą obu zainteresowanych hufców
  • uregulowano kwestię ogłaszania decyzji władz hufca, w tym rozkazów komendanta
  • uregulowano podstawowe zasady współdziałania władz hufca
  • uwzględniono możliwość realizowania zadań hufca za pośrednictwem zespołów międzyhufcowych lub wręcz chorągwianych
  • określono rolę zespołów instruktorskich hufca w tworzeniu planu pracy hufca
  • wprowadzono obowiązek założenia konta lub subkonta bankowego dla jednostki działającej w hufcu na jej życzenie
  • uwzględniono możliwość prowadzenia dokumentacji hufca w formie elektronicznej
  • uelastyczniono procedurę naprawczą hufca

Instrukcja szczepu i związku drużyn

Nowa „Instrukcja tworzenia i działania szczepu i związku drużyn” została wprowadzona Uchwałą GK ZHP nr 156/2016 i weszła w życie z dniem 1 września 2016 r.:

Wyrażona w nowej Instrukcji idea szczepu jest identyczna jak dotąd. Wprowadzane zmiany mają dwa główne cele: odbiurokratyzowanie jednostki będącej w zamierzeniu oddolnym zrzeszeniem gromad i drużyn oraz zabezpieczenie interesów drużynowych w stosunku do komendy szczepu. Ponadto zdefiniowano szczep specjalnościowy (było to istotne dla gromad specjalnościowych) oraz szczep Nieprzetartego Szlaku i określono specyficzne dla nich cele działania.

Idea związku drużyn uległa zasadniczej zmianie. Dotąd związek drużyn był co do idei zlokalizowany w strukturze ZHP między drużyną i szczepem a hufcem. Miał on być z jednej strony etapem przejściowym na drodze tworzenia nowego hufca, a z drugiej platformą do podtrzymania więzi i tożsamości likwidowanego hufca, mającą ułatwić jego odtworzenie w przyszłości. Praktyka pokazała, że ten pomysł się nie sprawdził: związków drużyn jest dziś około 50, a i tak nie wszystkie spełniają wymogi dzisiejszej instrukcji (dla porównania, szczepów mamy dziś ponad 500); co więcej, przypadki przekształcania się związku drużyn w hufiec niemal się nie zdarzają.

Związek drużyn jest wymieniony w Statucie ZHP jako forma zrzeszania się gromad i drużyn, jednostka taka musi więc być zdefiniowana w regulaminach. Mając to na uwadze, Główna Kwatera ZHP zdecydowała się wykorzystać tę formę w zupełnie innym miejscu struktury Związku. Związek drużyn opisany w nowej Instrukcji jest jednostką porównywalną ze szczepem, ale luźniejszą, mającą zapewniać drużynom korzyści przede wszystkim natury organizacyjnej. Jest to forma organizacyjna formalizująca luźną współpracę gromad i drużyn, niekoniecznie tworzących ciąg wychowawczy i posiadających już wspólną tożsamość. Taki związek drużyn może w przyszłości przekształcić się w szczep i nadzieja na to jest jednym z głównych powodów wprowadzenia opisywanej zmiany.
Warto tu jednak zauważyć, że wprowadzone zmiany w żaden sposób nie utrudnią istniejącym dziś związkom drużyn funkcjonowania według dotychczasowych zasad. Nie ma żadnych przeszkód, by przeniosły one do swych konstytucji dzisiejsze zasady, w formie wymogów lub zaleceń, i nadal liczyły po 10 jednostek, wybierały do komendy instruktorów itd.

Poza tym nowa Instrukcja wprowadza kilka zmian organizacyjnych:

  • doprecyzowano procedurę tworzenia i rozwiązywania szczepu / związku drużyn, usuwając pole do obserwowanych dziś nadużyć
  • określono zasady wychodzenia jednostek ze szczepu / związku drużyn, w tym kwestie majątkowe
  • uelastyczniono wewnętrzną organizację szczepu / związku drużyn, pozostawiając większość rozwiązań do decyzji samej jednostki
  • zarezerwowano niektóre kluczowe decyzje wyłącznie dla szefów jednostek działających w szczepie / związku drużyn, zapobiegając utracie przez nich kontroli nad szczepem / związku drużyn

Instrukcja Harcerskiej Akcji Letniej i Zimowej

Zmiany przepisów państwowych wymusiły w 2016 r. nowelizację obowiązującej od roku Instrukcji HALiZ z 2015 r. Nowelizacja została wprowadzona Uchwałą GK ZHP nr 136/2016 i weszła w życie 12 maja 2016 r.:

Na dedykowanej stronie HALiZ można znaleźć zarówno omówienie poszczególnych rozwiązań Instrukcji, jak i wyjaśnienie najczęstszych zadawanych w związku z nią pytań.


zasady konsultowania projektów

Wśród zadań, jakie Strategia ZHP postawiła Zespołowi, było opracowanie i wdrożenie zasad konsultowania projektów dokumentów związkowych przez instruktorów.

Na wstępie odrzuciliśmy pomysł publikowania projektów w ogólnodostępnym serwisie w oczekiwaniu na uwagi szerokiej społeczności instruktorskiej. Wcześniejsze doświadczenia pokazały, że taka forma jest nieefektywna.

Schemat konsultowania projektów został opracowany w toku dyskusji w samym Zespole i z Główną Kwaterą. Na razie uaktualniamy go po każdym kolejnym projekcie, uwzględniając zbierane doświadczenia praktyczne, ale sama idea jest już chyba ukształtowana. Przedstawia się ona następująco:

Opracowywane przez Zespół projekty można ogólnie podzielić na dwie grupy:

  1. akty ogólne, wymagające przede wszystkim zrozumienia systemu wychowawczego ZHP oraz funkcjonowania obecnej struktury Związku;
  2. akty specjalistyczne, wymagające fachowej wiedzy z określonej dziedziny, często powiązanej z przepisami państwowymi.

Typowymi przykładami aktów pierwszej grupy są instrukcje organizacyjne: drużyny, szczepu, hufca itd. Schemat ich konsultacji opiera się na procedurach konsultowania projektów aktów prawa powszechnego stosowanych wobec ustaw i rozporządzeń oraz na podstawowej wiedzy o statystyce:

  • W zależności od tematyki projektu dobieramy proporcje respondentów pełniących określone funkcje. Przykładowo, przy konsultowaniu Instrukcji drużyny mogłoby to być 5 drużynowych, 1 komendant szczepu, 1 komendant związku drużyn i 3 komendantów hufców.
  • Losujemy z Ewidencji ZHP założoną liczbę środowisk (np. 100) w określonych wyżej proporcjach i do każdego z nich wysyłamy indywidualnie adresowanego maila z prośbą, by określony, wskazany z imienia i nazwiska instruktor zechciał wyrazić swe przemyślenia na temat dotyczącego go bezpośrednio projektu.
  • Dodatkowo wysyłamy projekt wszystkim komendom chorągwi oraz wszystkim instruktorom, którzy wcześniej zgłaszali Zespołowi chęć konsultowania albo w ogóle wszystkiego, albo danego aktu.

Przykładami aktów drugiej grupy są regulacje finansowo-gospodarcze czy zasady współpracy zagranicznej. W ich przypadku konsultacje nie mają charakteru powszechnego, zamiast tego identyfikujemy w Związku instruktorów dysponujących specjalistyczną wiedzą i/lub doświadczeniem z danego obszaru i prosimy ich imiennie o skonsultowanie projektu.

Niezależnie od sposobu wyłonienia grupy konsultantów dalsze postępowanie ze zgłaszanymi uwagami jest wspólne:

  • Konsultanci zgłaszają swoje uwagi w ustalonym z góry terminie, rzędu minimum 2-3 tygodni. Wyjaśniamy wszelkie wątpliwości, intencje poszczególnych zapisów, ale na tym etapie nie wdajemy się w polemikę.
  • W obrębie Zespołu dyskutujemy wszystkie zgłoszone uwagi. Większą wagę mają oczywiście te powtarzające się wielokrotnie w odpowiedziach… ale jak dotąd byliśmy w stanie rozważyć każdą i do każdej się odnieść.
  • Przygotowujemy zestawienie uwag przyjętych oraz osobne zestawienie uwag odrzuconych, tu za każdym razem z uzasadnieniem odrzucenia.
  • Finalny projekt z naniesionymi uwagami z konsultacji przedkładamy Głównej Kwaterze do przyjęcia, zaś zestawienie wyników konsultacji publikujemy w naszym serwisie, żeby każdy z respondentów był w stanie łatwo sprawdzić, co się stało z jego uwagą, a jeśli nie została uwzględniona – dlaczego.

Warunkiem, by środowisko było brane pod uwagę przy losowaniu z Ewidencji, jest zawsze wpisanie adresu kontaktowego e-mail środowiska i/lub osoby prowadzącej. Cóż, musimy się jakoś z wylosowanymi skontaktować…

Instrukcja gromady, drużyny, kręgu i klubu specjalnościowego

27 stycznia 2016 r. GK ZHP zaktualizowała Instrukcję tworzenia i działania gromady, drużyny, kręgu i klubu specjalnościowego (uchwała GK ZHP nr 112/2016). Celem nowelizacji była przede wszystkim implementacja postanowień Uchwały Rady Naczelnej ZHP nr 33/XXXVIII.

  • doprecyzowano kryteria członkostwa w jednostkach Nieprzetartego Szlaku, co w połączaniu z ww. uchwałą RN ZHP określiło zasady zwolnienia członków środowisk Nieprzetartego Szlaku oraz środowisk integracyjnych z obowiązku opłacania podstawowej składki członkowskiej
  • dodano wzór oświadczenia członka ZHP lub jego rodzica/opiekuna o spełnianiu warunków członkostwa w jednostkach NS, sformułowany bardzo ogólnie, tak by nie zahaczać o wrażliwe dane osobowe

Dodatkowo w aktualizacji wprowadzono kilka poprawek stricte terminologicznych w zapisach, których zgodność ze Statutem ZHP i Systemem Metodycznym ZHP budziła wątpliwości, bez zmiany żadnych zapisów merytorycznych.

Tekst źródłowy: